W całej historii ludzkości trudno byłoby znaleźć drugą tak wyjątkową kobietę. Co bardzo ciekawe, jest ona znana i zapamiętana przez ludzkość wyłącznie przez wzgląd na Syna. Już to samo w sobie jest fenomenem jej osoby – całą swoją cześć zawdzięcza Synowi. Nie była aktorką, modelką, piosenkarką, celebrytką, światową osobistością. Mimo to to właśnie ona jest najbardziej czczoną kobietą świata. Co sprawia, że mężczyźni stale się w niej zakochują, a dla kobiet jest najdoskonalszym wzorem? Dlaczego to właśnie ona jest na stałe obecna w chrześcijaństwie i naszym życiu?
Dziewica
„Dziewicę, co męża nie znała, Moc Najwyższego okryła cieniem ku poczęciu; a jej łono nietknięte urodzajną uczyniła rolą dla wszystkich, którzy chcą zbierać zbawienie” – słowa te rozbrzmiewają w trzecim kondakionie Akatystu ku czci Bogurodzicy. Te słowa są niezwykle znamienne. W Ewangelii wg św. Łukasza czytamy: „Lecz anioł rzekł do Niej: »Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz i porodzisz Syna, któremu nadasz imię Jezus. Będzie On wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da Mu tron Jego praojca, Dawida. Będzie panował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca«. Na to Maryja rzekła do anioła: »Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?«” (Łk 1, 30-34). Słowa anioła niewątpliwie zadziwiły Maryję. Tak jak współcześnie wielu dziwi się, jak Maryja poczęła z Ducha Świętego, tak również ona miała bardzo poważne wątpliwości. Wiedziała, w jaki sposób powstaje nowe życie. Świadczą o tym właśnie słowa „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?”. W Biblii słowa te nie mają znaczenia dosłownego w kontekście znajomości z kimś. Chodzi tutaj o akt małżeński. Podobnie ze zdziwieniem zareagował Józef na wieść o stanie błogosławionym poślubionej jemu Maryi. Całkiem paradoksalnie to św. Łukasz najwięcej pisze w swojej Ewangelii o dziewiczych narodzinach, mimo iż mógł mieć najwięcej wątpliwości jako lekarz. Święty Jan w swojej Ewangelii również pisał o podwójnych narodzinach człowieka: z ciała i z Boga: „Dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego – którzy ani z krwi, ani z żądzy ciała, ani z woli męża, ale z Boga się narodzili” (J 1, 13). Niektórzy Ojcowie Kościoła odczytywali ten cytat przez: „ale z Boga się narodził” właśnie jako nawiązanie do dziewiczych narodzin. Wiara w dziewicze poczęcie leży zatem u podstaw chrześcijaństwa i nie ma realnych przesłanek, by ją kwestionować. Dziewicze poczęcie znajduje swoje znaczenie również u św. Pawła: „[Jest to Ewangelia] o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości pełnym mocy Synem Bożym” (Rz 1, 3-4). Zarysowuje się tutaj również kolejny ciekawy wątek. Widać, że w środowisku apostolskim nikt nie miał wątpliwości co do ziemskiego pochodzenia Jezusa przy jednoczesnej wierze w Jego bóstwo. Jest to dość znaczące świadectwo. Jednak nie każdy mógł tak łatwo pogodzić fizyczność Syna Bożego z Jego bóstwem. O tym pisze ewangelista Marek: „»Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie żyją tu u nas także Jego siostry?« I powątpiewali o Nim” (Mk 6,3). Dla Boga nie było trudnością narodzić się z Maryi Dziewicy, podobnie jak stworzyć świat z niczego.
Znaczenie dziewictwa
Dziewictwo Maryi ma duże znaczenie nie tylko dla niej, ale również dla jej Syna. Oczywiste jest, że dziewictwo samo w sobie oznacza czystość. U Maryi ta cecha jest dodatkowo uwydatniona przez fakt, że sama była niepokalanie poczęta. Przez dziewictwo Maryi jeszcze lepiej obrazuje się człowieczeństwo i bóstwo Syna Bożego. Przez dziewicze poczęcie wątpliwości co do poczęcia z Boga znacząco się zmniejszają. Jednocześnie Bóg mógł stać się bezgrzesznym człowiekiem przez narodziny z Dziewicy. Wszedł do rodzaju ludzkiego w pewnym sensie „z zewnątrz”, wolny od brzemienia grzechu pierworodnego. Nie byłoby tak, gdyby miał ludzkiego ojca. Abp Fulton J. Sheen (2018, s. 93-94) w książce Maryja. Pierwsza miłość świata pisze: „Maryja nie była bezgrzeszna dlatego, że była dziewicą, lecz dziewictwo było najlepszym znakiem jej bezgrzeszności. […] Ewangelie dowodzą pokornego człowieczeństwa Chrystusa. […] Te same Ewangelie oddzielają Maryję od wszelkiego grzechu, aby ukazać, że jest Ona w najwyższym możliwym stopniu »na obraz i podobieństwo Boże«”. To właśnie przez swoją wolność od grzechu Dziewica jest wzorem dla wszystkich (szczególnie dla osób prowadzących życie konsekrowane), ukazującym duchowe piękno i pokorę.
Matka
Jednym z najważniejszych tytułów Maryi jest „Bogurodzica” – Θεοτόκος. Maryi przypadło chyba najbardziej odpowiedzialne zadanie w dziejach ludzkości – wychowanie Zbawiciela. Nie obyło się to bez wielu trosk. Maryja niejednokrotnie przeżywała trudności swojego macierzyństwa. Stało się to już przy ofiarowaniu Jezusa w Świątyni. W Ewangelii Łukasza czytamy: „Symeon zaś błogosławił Ich i rzekł do Maryi, Matki Jego: »Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu sprzeciwiać się będą. A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu«” (Łk 2, 34-35). Niewątpliwie już to proroctwo Symeona musiało wywołać zatroskanie Maryi. Później ucieczka przed okrucieństwem Heroda do Egiptu – kolejne bolesne i wymagające doświadczenie. Co więcej, Maryja i Józef zgubili podczas powrotu z pielgrzymki do Jerozolimy dwunastoletniego Jezusa. Czy może być coś bardziej przejmującego dla matki niż troska o syna? Maryja po raz kolejny przeżyła strapienie właściwe dla każdej matki. Jednak największym bólem dla Maryi była śmierć jej Syna na krzyżu. Na Golgocie odczuwała to, co czuje każda matka tracąca swoje dziecko. Jednocześnie z drzewa krzyża padły symboliczne słowa: „Kiedy więc Jezus ujrzał Matkę i stojącego obok Niej ucznia, którego miłował, rzekł do Matki: »Niewiasto, oto syn Twój«. Następnie rzekł do ucznia: »Oto Matka twoja«. I od tej godziny uczeń wziął Ją do siebie” (J 19, 26-27). Przez te słowa dla nas, wszystkich ludzi, dokonało się coś niezwykłego. Apostoł Jan symbolizujący całą ludzkość otrzymuje jako matkę – Matkę samego Boga. Ona otrzymuje jako przybrane dzieci wszystkich ludzi całej ziemi. Ta, która wychowała samego Boga, którą on sam wybrał, która jest wzorem, stała się naszą Matką. Maryja jako Matka Boża odzwierciedla jedno z wielu bardzo ważnych przeznaczeń kobiety w Boskim zamyśle: przekazywanie życia. Doskonale zostało to ujęte w trzecim ikosie wcześniej wspomnianego Akatystu: „Witaj, która nam rodzisz Rodziciela życia”. Przeznaczona do przekazywania życia przekazała Tego, który jest Życiem. Jest nieustającym, trwającym przez wieki ideałem Matki, będącej jednocześnie Dziewicą. „Skoro w tej kobiecie dziewictwo i macierzyństwo zostały zjednoczone, Bóg musiał pragnąć ukazania, że jedno i drugie jest niezbędne dla świata” (Maryja. Pierwsza miłość świata, s. 118).
Nasza Matka
Bogurodzica jest ludziom zawsze bliska. Niewątpliwie szczególnie dostrzegamy to w naszej polskiej kulturze, która, choć nie zawsze była blisko związana z Bogiem, to pamięć o Matce Bożej zawsze w niej trwała. Maryja jest jednoczesnym wzorem zarówno dla matek, jak i dla dziewic. Jako Matka ukazuje nam dwie bardzo ważne dla nas cechy: odpowiedzialność macierzyństwa i piękno duchowe. Otworzyła się na wolę Boga – powiedziała znamienne „Niech mi się stanie według słowa Twego” (Łk 1,38). Ze swoim Synem pozostała aż do Jego śmierci krzyżowej, wciąż będąc pełna nadziei na jego zmartwychwstanie. Można przyjąć, że to ona pierwsza wiedziała o jego zmartwychwstaniu. Co ważne, całą swoją cześć Maryja zawdzięcza właśnie swojemu Synowi. Abp Fulton J. Sheen pisze: „Gdybym nie wierzył – Boże broń – w bóstwo naszego Pana, widziałbym tylko nonsens we wszelkich specjalnych wyrazach czci ofiarowanych Maryi ponad innymi kobietami na ziemi! Jeśli jednak jest Ona Matką Boga, który stał się człowiekiem, wtedy Ona jest wyjątkowa i wyróżnia się jako nowa Ewa ludzkości – podobnie jak On jest nowym Adamem” (Maryja. Pierwsza miłość świata, s. 25). I nam, podobnie jak św. Janowi Chrystus mówi: „Oto Matka Twoja”. Tak, mamy ten przywilej, że Matka samego Boga jest naszą Matką. Możemy bez zawahania wyśpiewać słowa z czwartego ikosu Akatystu:
Witaj, Matko Baranka i Pasterza,
Witaj, zagrodo duchowych owieczek,
Witaj, obrono od wilków niewidzialnych,
Witaj, bramy raju nam otwierająca
