Święty Paweł w Liście do Koryntian wspomina o dziewicach konsekrowanych jako tych, które troszczą się „o sprawy Pana, o to, by była święta i ciałem, i duchem” (1 Kor 7,4).
Beata Bodzioch OV to pierwsza dziewica konsekrowana, którą poznałam. Miało to miejsce podczas tegorocznych rekolekcji w Przytkowicach. Zapamiętałam ją szczególnie ze słów, jakie wypowiedziała na konferencji o przebaczaniu: „Adoracja i Eucharystia to bomba atomowa dla Szatana”. Każdy przyznałby mi rację, że jest to typ kobiety silnej, zdrowej i odważnej. W młodości trenowała chodziarstwo i zdobyła wicemistrzostwo Pucharu Świata (w Naumburgu) na dystansie 10 km. W swoim życiorysie, dostępnym na jej stronie internetowej, pisze: „Sport bardzo mocno ukształtował moją osobowość. To doskonała szkoła samodyscypliny, nauka wyrzeczenia i okazja do spotkania fantastycznych ludzi, przeżycia głęboko twórczej przygody i odwiedzenia wielu niezwykłych miejsc” (beatabodzioch.pl). Takich pięknych oraz mocnych w wierze dziewic konsekrowanych jest jeszcze niewiele, ale z każdym rokiem zaczyna ich przybywać.
Narodziny dziewic
Z chwilą, kiedy narodził się Kościół, pojawiły się kobiety, które, jak to ujął Piotr Turzyński, „darzą Chrystusa miłością oblubieńczą i ofiarują mu swoje życie” (Świadectwo dziewic w starożytności chrześcijańskiej, 2015, s. 378). Ich postawa jest pięknym świadectwem ludzi czystego serca, które jest drogą do Królestwa Niebieskiego. Początkowo dziewice żyły w domach rodzinnych, nie pełniąc jeszcze wtedy szczególnej roli we wspólnocie. W III wieku istniała już instytucja dziewic w Afryce Północnej, Egipcie, Syrii i Palestynie oraz w Azji Mniejszej. Przyjęcie do takiej grupy wiązało się z dokonaniem przyrzeczenia dozgonnej czystości.
Na początku ceremonie przyrzeczeń odbywały się w sposób prywatny, wobec starszych Kościoła. Później przybrały one formę ślubu publicznego. Dziewice miały już wtedy szczególny przywilej uprawniający je do posługi przy specjalnych modlitwach wstawienniczych i korzystania z pomocy charytatywnej. W IV wieku motyw dziewicy zaczął pełnić istotną rolę w literaturze Ojców Kościoła, którzy pisali o nich wspaniałe dzieła (tamże, s. 381-386). Święty Cyprian z Kartaginy w Traktacie drugim. O ubiorze dziewic twierdzi, że dziewice „są kwiatem Kościoła, jego ozdobą i pięknem duchowych darów, jego radością, miłym i nieskalanym przedmiotem chluby i czci, Bożym obrazem odbijającym świętość Pana, wybraną częścią owczarni Chrystusowej. Nimi raduje się płodność Matki Kościoła, w nich rozkwita obficie, a im większa liczba dziewic, tym bardziej zwiększa się radość Matki” (tłum. Drzewowska J., 2016, s. 2). W 1139 roku, na mocy decyzji II Soboru Laterańskiego, zakazano konsekracji kobiet poza zakonami (Zmiany w podejściu do dziewictwa w Kościele katolickim cz. I, [w:] prawy.pl). Stało się to w wyniku wyparcia tego stanu przez życie monastyczne, które w tamtych czasach zyskiwało sobie coraz większą popularność. Zakaz ten dotyczył tylko Kościoła rzymskokatolickiego. Obrzęd konsekracji dziewic powrócił dopiero po II soborze watykańskim, czego wypełnieniem był nowy Ordo consecrationis virginum, zawierający normy i teksty liturgiczne dotyczące profesji oraz konsekracji dziewic. Po promulgacji w 1970 roku, dokonanej przez papieża Pawła VI, życie konsekrowane powróciło na łono Kościoła, stając się przejawem coraz większego zainteresowania z jego strony (Coraz więcej dziewic konsekrowanych, [w:] przewodnik-katolicki.pl).
Jak zostać dziewicą?
Dziewicami mogą zostać nie tylko kobiety świeckie, ale również siostry zakonne, które z różnych względów musiały opuścić zgromadzenie. Do konsekracji dopuszcza się kobiety, które „ukończyły 25 rok życia, nigdy nie zawierały małżeństwa ani nie żyły publicznie, czyli jawnie, w stanie przeciwnym czystości, według ogólnej opinii przez swój wiek, roztropność i obyczaje dają rękojmię, że wytrwają w życiu czystym oraz poświęconym służbie Kościołowi i bliźnim, zostały dopuszczone do konsekracji przez biskupa diecezjalnego” (za: konsekrowane.org). Oprócz tego kandydatka przedstawia biskupowi opinię księdza proboszcza, życiorys oraz świadectwo chrztu. Kiedy proces zostanie rozstrzygnięty pomyślnie, rozpoczyna się początkowa formacja składająca się z dwóch etapów.
W pierwszym etapie, trwającym około roku, kobiety rozeznają, czy są powołane do bycia dziewicami konsekrowanymi. Starają się one zrozumieć i przyjąć Boże wezwanie oraz zapoznać się z charyzmatem. Drugi etap, trwający co najmniej rok, przygotowuje do prywatnego przyrzeczenia czystości w sposób głębszego poznania siebie i rozeznania powołania w innym sposobie życia. W dalszej formacji kobiety przygotowywane są do realizacji Bożego planu jako dziewice. Okres przygotowawczy trwa minimalnie dwa lata. Kończy się przedłożeniem biskupowi diecezjalnemu podania z prośbą o udzielenie konsekracji. W ostatniej części, rozciągającej się do roku, kobiety przygotowywane są już do bezpośredniego obrzędu konsekracji i określenia swojego miejsca we wspólnocie diecezjalnej. Podczas ceremonii zaślubin dziewica otrzymuje obrączkę z rąk biskupa, który zwraca się do niej słowami: „Przyjmij obrączkę, znak zaślubin z Chrystusem, i dochowaj nienaruszonej wierności Twojemu Oblubieńcowi, abyś mogła wejść na wieczne gody” (Zakochane na wieki, [w:] prasa.wiara.pl). Otrzymuje ona także brewiarz, będący symbolem zobowiązania do uczestnictwa w życiu Kościoła poprzez modlitwę osobistą.
Obowiązki dziewic
We wskazaniach duszpasterskich dotyczących stanu dziewic i wdów zawarte zostały główne obowiązki dziewic, które powinny one wypełniać w życiu codziennym:
1. Dziewice poświęcone Bogu z natchnienia Ducha Świętego składają zobowiązanie do życia w czystości, aby bardziej kochać Chrystusa i lepiej służyć bliźnim.
2. Zgodnie ze swym stanem i otrzymanymi charyzmatami oddają się pokucie, dziełom miłosierdzia, apostolstwu i gorliwej modlitwie.
3. Codziennie odmawiają Liturgię Godzin, zwłaszcza Jutrznię i Nieszpory. W ten sposób, łącząc swój głos z głosem Chrystusa, Najwyższego Kapłana, oraz Kościoła świętego, nieustannie wielbią Ojca Niebieskiego i wypraszać zbawienie świata
tamże, s. 2
Poprzez konsekrację otrzymuje nowy charakter dotychczasowa relacja dziewicy z Jezusem. To właśnie On jest pierwszorzędnym źródłem duchowości życia chrześcijańskiego, w którym powinna trwać konsekrowana, aby mogła sprostać swojemu zadaniu. W artykule księdza Piotra Walkiewicza O dziewictwie płodnym – ideał konsekracji osoby możemy znaleźć następujące stwierdzenie, że dziewica „dzięki słuchaniu Słowa Bożego, sakramentom pojednania i Eucharystii, przestrzeni ciszy i osobistej modlitwy, wzrasta w kontemplacyjnym wymiarze i nabywa umiejętności odczytywania rzeczywistości w perspektywie Bożych planów. Celebrując Liturgię Godzin, jednoczy się z modlitwą Chrystusa w wychwalaniu Ojca oraz w modlitwie wstawienniczej dla zbawienia świata. Liturgia uczy ją żyć w nieustannym zanurzeniu w życie trynitarne oraz ukierunkowuje eschatologicznie, w poszukiwaniu Królestwa Bożego dla chwały Ojca” (zachęcam do zapoznania się z całością tego artykułu opublikowanego w Mulieris dignitas. Promieniowanie kobiecości, 2009, s. 293-304).
Na co dzień dziewica prowadzi taki styl życia, który jest dla niej najbardziej odpowiedni. Utrzymuje się ze swojej pracy zawodowej, dba o dom i relacje międzyludzkie. Dziewica może mieszkać sama, ze swoją rodziną, z innymi dziewicami konsekrowanymi lub jeszcze inaczej. Możliwość prowadzenia stylu życia właściwego dla osoby świeckiej przekonuje kobiety do pójścia tą drogą, kiedy czują potrzebę silniejszego związania się z Bogiem, nie chcąc wstępować do zakonów, których zasady najczęściej zobowiązują je do porzucenia własnego zawodu. W kwestiach materialnych jednak nie mogą one liczyć na niczyją pomoc, nawet tę ze strony Kościoła. Dlatego tak ważne jest początkowe rozeznanie przez biskupa diecezjalnego.
Dziewice w Polsce
Pierwszą polską dziewicą konsekrowaną została Zofia Prochownik spod Krakowa. Uroczysty ślub czystości złożyła 12 października 1991 roku w wieku czterdziestu lat. Na stronie konsekrowane.org możemy znaleźć informację, że od września 2019 roku w Polsce żyje 307 dziewic konsekrowanych. Jak na rekolekcjach powiedziała Beata Bodzioch OV, liczba ta z każdym rokiem się zwiększa. Najwięcej dziewic konsekrowanych jest w diecezjach krakowskiej (45), gdańskiej (23) i warszawskiej (22).
W dziesiątym punkcie Dekretu o formacji kapłańskiej. Optatam totus Soboru Watykańskiego II stwierdza się wyższość dziewictwa konsekrowanego, w całkowitym oddaniu duszy i ciała Panu Bogu, nad małżeństwem. Takie odniesienie może jednak wydawać się wielu krzywdzące. Święty Jan Chryzostom słusznie podkreślił, że „kto potępia małżeństwo, pozbawia także dziewictwo jego chwały; kto natomiast je chwali, czyni dziewictwo bardziej godnym podziwu i chwalebnym. To, co wydaje się dobrem tylko w porównaniu ze złem, nie może być wielkim dobrem, ale to, co jest lepsze od tego, co wszyscy uważają za dobro, jest z pewnością dobrem w stopniu najwyższym” (Komentarz do ksiąg Nowego Testamentu, 2012, s. 305). Dlatego aby mogło trwać dziewictwo, musi istnieć małżeństwo.
