Pierwszego lipca 2025 roku ruszyły zdjęcia do serialu Lalka produkcji Netfliksa (za: Filmweb). No i się zaczęło…
No ale po kolei. Netflix ogłosił, że zamierza wyprodukować sześcioodcinkowy serial Lalka na podstawie powieści Bolesława Prusa pod tym samym tytułem. Reżyserem został Paweł Maślona, a premierę zaplanowano na rok 2027 (w tym miejscu podaję link do strony filmu na Filmwebie). Żeby uniknąć pomyłek: produkowany przez TVP i Gigant Films film Lalka w reżyserii Macieja Kawalskiego, którego premierę zaplanowano na rok 2026, to zupełnie inna ekranizacja.
A teraz do rzeczy
W wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” reżyser serialu przyznał się, że jego dzieło nie będzie adaptacją, a „nieszablonową interpretacją”. Oczywiście artyści filmowi mają prawo wprowadzać dowolne zmiany w stosunku do dzieła, na którym wzorują swoją twórczość, ale jaka będzie wtedy „zawartość Lalki w Lalce”?
Najwyraźniejszą zmianą, która rzuciła się w oczy przyszłym odbiorcom, jest odwrócenie motywacji Izabeli Łęckiej o sto osiemdziesiąt stopni. Patrząc po „średniej krajowej” maturalnych gotowców, można powiedzieć, że w interesie oryginalnej, prusowskiej Łęckiej jest zachowanie społeczeństwa bez zmian. Jej życiowym celem jest kontynuowanie wystawnego, arystokratycznego stylu życia finansowanego przez jej ojca. Bez sprawczości, ale i bez związanych z nią zmartwień i odpowiedzialności. Netfliksowa Łęcka „nie zgadza się na przypisaną jej rolę biernej arystokratki. Zafascynowana emancypantkami, marzy o wolności i samostanowieniu” (za: Filmweb).
Do kompletu mamy postać Wokulskiego, również napisanego po swojemu przez scenarzystów. Ten netfliksowy to „romantyk, ale też mężczyzna uwięziony w patriarchalnych schematach” (tamże), jak twierdzi Tomasz Schuchardt, aktor wcielający się w tę postać. Książkowy Wokulski zmagał się nie ze schematami płciowymi, a z klasowymi.
Propaganda?
No i właśnie: czy netfliksowa Łęcka rzeczywiście będzie emancypantką doby pozytywizmu, czy może współczesną feministką dla niepoznaki przebraną w strój z drugiej połowy XIX wieku? A jeśli tak, to czy na tym skończą się wątki mające promować konkretne idee ze współczesności?
W tym miejscu odeślę do tekstu Czy Netfilks to bezosobowy Antychryst? Marcelego Hejwowskiego. Netflix to firma zaangażowana ideologicznie po konkretnej stronie sporu światopoglądowego. Wśród produkcji ze stajni Netfliksa znajdziemy seriale, nie bójmy się tego słowa, propagandowe, takie jak chociażby Sex Education. W inne seriale wplata np. wątki homoseksualne czy też zmienia rasę i płeć postaci, oczywiście w kierunku tych hołubionych poprzez „reprezentację” – na przykład w serialu Vikings: Valhalla (Wikingowie: Walhalla) historyczny władca Norwegii Haakon Sigurdsson został przedstawiony jako czarnoskóra kobieta. Obawa, że Lalkę spotka podobny los i padnie ofiarą machiny propagandowej, jest uzasadniona.
Ale…
Szerzenie się idei emancypacji kobiet w Warszawie w epoce pozytywizmu nie jest nierealistyczne. Dla przypomnienia: akcja książki dzieje się w latach 1878-1879. Jak do tej pory nic, co wyszło z ust członków ekipy filmowej, nie świadczy ani o występowaniu rozbieżności historycznych, ani o wplataniu propagandy, a jedynie o zmianach w stosunku do pierwowzoru. Dopiero premiera serialu potwierdzi lub rozwieje wątpliwości.
Ja sam nie zamierzam oglądać ani Lalki Netflixa, ani ekranizacji w reżyserii Kawalskiego z bardzo przyziemnego powodu: filmy i książki historyczno-obyczajowe po prostu są mi obojętne. Ale jeśli ktoś obejrzy – zapraszam do napisania artykułu w Adeste, choćby jako autor gościnny.
/Fot. R. Pałka/Netflix
