Msza Wieczerzy Pańskiej otwiera obchody Triduum Paschalnego. Jest to wyjątkowe otwarcie, bowiem stajemy się świadkami ustanowienia dwóch ważnych, powiązanych ze sobą i zależnych od siebie sakramentów: Eucharystii i kapłaństwa. Towarzyszyć nam będzie kilka ważnych symboli. Po pierwsze obmycie nóg przez kapłana dwunastu mężczyznom, które ma ukazać jego oraz nasze naśladowanie Chrystusa w służbie drugiemu. Po drugie pełna wspólnota kapłańska, czyli ci którzy z woli Bożej i ustanowienia Kościoła są przeznaczeni na to, by nam służyć winni dziś wszyscy razem sprawować Mszę Świętą. Po trzecie – chleb i wino. To najważniejsze znaki tego dnia. Wierzymy, że przez przeistoczenie stają się one prawdziwymi Ciałem i Krwią Chrystusa Pana. Wierzymy, że razem z Apostołami jesteśmy w Wieczerniku i słuchamy słów konsekracji, które stają się rzeczywistością. Ostatni symbol, to tzw. “ciemnica” upamiętniająca uwięzienie Zbawiciela i oczekiwanie na proces.
PRZEBIEG LITURGII I TEKSTY MSZALNE
Przed rozpoczęciem Mszy Świętej – zgodne z zaleceniem Mszału Rzymskiego -tabernakulum powinno być już puste, a w czasie Eucharystii należy konsekrować tyle chleba, aby wystarczyło na dziś oraz na Komunię Świętą w Wielki Piątek. Obrzędy wstępne prowadzą nas do uroczyście odśpiewanego hymnu “Chwała na wysokości Bogu”, któremu towarzyszy bicie wszystkich dzwonów i dzwonków. Po jego zakończeniu milkną one wraz z organami aż do Wigilii Paschalnej. Następuje Liturgia Słowa:
PIERWSZE CZYTANIE
(Wj 12, 1-8. 11-14)
Przepisy o wieczerzy paschalnej Czytanie z Księgi Wyjścia Pan powiedział do Mojżesza i Aarona w ziemi egipskiej: «Miesiąc ten będzie dla was początkiem miesięcy, będzie pierwszym miesiącem roku! Powiedzcie całemu zgromadzeniu Izraela tak: „Dziesiątego dnia tego miesiąca niech się każdy postara o baranka dla rodziny, o baranka dla domu. Jeśliby zaś rodzina była za mała do spożycia baranka, to niech się postara o niego razem ze swym sąsiadem, który mieszka najbliżej jego domu, aby była odpowiednia liczba osób. Liczyć je zaś będziecie dla spożycia baranka według tego, co każdy może spożyć. Baranek będzie bez skazy, samiec, jednoroczny; wziąć możecie jagnię albo koźlę. Będziecie go strzec aż do czternastego dnia tego miesiąca, a wtedy zabije go całe zgromadzenie Izraela o zmierzchu. I wezmą krew baranka, i pokropią nią odrzwia i progi domu, w którym będą go spożywać. I tej samej nocy spożyją mięso pieczone w ogniu, i chleby przaśne będą spożywali z gorzkimi ziołami. Tak zaś spożywać go będziecie: biodra wasze będą przepasane, sandały na waszych nogach i laska w waszym ręku. Spożywać będziecie pośpiesznie, gdyż jest to Pascha na cześć Pana. Tej nocy przejdę przez Egipt, zabiję wszystko pierworodne w ziemi egipskiej, od człowieka aż po bydło, i odbędę sąd nad wszystkimi bogami Egiptu – Ja, Pan. Krew posłuży wam do oznaczenia domów, w których będziecie przebywać. Gdy ujrzę krew, przejdę obok i nie będzie pośród was plagi niszczycielskiej, gdy będę karał ziemię egipską. Dzień ten będzie dla was dniem pamiętnym i obchodzić go będziecie jako święto dla uczczenia Pana. Po wszystkie pokolenia – na zawsze w tym dniu będziecie obchodzić święto”».
Oto słowo Boże.
Komentarz:
Przepisy szczegółowo mówiące jak ma wyglądać noc wyzwolenia Izraela z niewoli Egipskiej oznaczają przede wszystkim, że jest to ściśle zaplanowane dzieło samego Boga, które daje poczucie pewności. Człowiek, który nie jest w stanie sam uwolnić siebie z niewoli potrzebuje kogoś, kto powie mu dokładnie co ma robić. Taki jest Bóg. Daje jasne wskazania, co należy czynić, sam zaś idzie odbyć sąd nad wszystkimi bogami Egiptu. Jak? Przez obalenie potęgi nieprzyjaciela, przez zabranie nadziei pokładanej w bóstwach, a której urzeczywistnienie i błogosławieństwo widzieli w pierworodnych. Pan pokazał, że nie ma innych bogów oprócz Niego. Nie ma innego błogosławieństwa oprócz tego, które daje On sam.
PSALM RESPONSORYJNY
(Ps 116B (115), 12-13. 15 i 16bc. 17-18 (R.: por. 1 Kor 10, 16)
Refren: Kielich Przymierza to Krew Zbawiciela.
Czym się Panu odpłacę *
za wszystko, co mi wyświadczył?
Podniosę kielich zbawienia *
i wezwę imienia Pana.
Refren.
Cenna jest w oczach Pana *
śmierć Jego wyznawców.
Jestem Twym sługą, synem Twojej służebnicy, *
Ty rozerwałeś moje kajdany.
Refren.
Tobie złożę ofiarę pochwalną *
i wezwę imienia Pana.
Wypełnię me śluby dla Pana *
przed całym Jego ludem.
Refren.
DRUGIE CZYTANIE
(1 Kor 11, 23-26)
Ilekroć spożywacie ten chleb i pijecie kielich, śmierć Pana głosicie. Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Koryntian Bracia: Ja otrzymałem od Pana to, co wam przekazałem, że Pan Jezus tej nocy, której został wydany, wziął chleb i dzięki uczyniwszy, połamał i rzekł: «To jest Ciało moje za was wydane. Czyńcie to na moją pamiątkę!» Podobnie, skończywszy wieczerzę, wziął kielich, mówiąc: «Kielich ten jest Nowym Przymierzem we Krwi mojej. Czyńcie to, ile razy pić będziecie, na moją pamiątkę!». Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb i pijecie kielich, śmierć Pana głosicie, aż przyjdzie.
Oto słowo Boże.
Komentarz:
Co to za śmierć, którą przyjmując Ciało i Krew Zbawiciela głosimy, aż przyjdzie? Otóż głosimy Jego śmierć, tą jedyną w historii świata, która miała i ma moc nas zbawić. Głosimy ją aż urzeczywistni się w nas, bo tylko ona prowadzi do życia wiecznego.
ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ
(J 13, 34)
Aklamacja: Chwała Tobie, Królu wieków.
Daję wam przykazanie nowe, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem.
Aklamacja: Chwała Tobie, Królu wieków.
EWANGELIA
(J 13, 1-15)
Do końca ich umiłował Słowa Ewangelii według Świętego Jana Było to przed Świętem Paschy. Jezus, wiedząc, że nadeszła godzina Jego, by przeszedł z tego świata do Ojca, umiłowawszy swoich na świecie, do końca ich umiłował. W czasie wieczerzy, gdy diabeł już nakłonił serce Judasza Iskarioty, syna Szymona, aby Go wydał, Jezus, wiedząc, że Ojciec oddał Mu wszystko w ręce oraz że od Boga wyszedł i do Boga idzie, wstał od wieczerzy i złożył szaty. A wziąwszy prześcieradło, nim się przepasał. Potem nalał wody do misy. I zaczął obmywać uczniom nogi i ocierać prześcieradłem, którym był przepasany. Podszedł więc do Szymona Piotra, a on rzekł do Niego: «Panie, Ty chcesz mi umyć nogi?» Jezus mu odpowiedział: «Tego, co Ja czynię, ty teraz nie rozumiesz, ale poznasz to później». Rzekł do Niego Piotr: «Nie, nigdy mi nie będziesz nóg umywał». Odpowiedział mu Jezus: «Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał udziału ze Mną». Rzekł do Niego Szymon Piotr: «Panie, nie tylko nogi moje, ale i ręce, i głowę!». Powiedział do niego Jezus: «Wykąpany potrzebuje tylko nogi sobie umyć, bo cały jest czysty. I wy jesteście czyści, ale nie wszyscy». Wiedział bowiem, kto Go wyda, dlatego powiedział: «Nie wszyscy jesteście czyści». A kiedy im umył nogi, przywdział szaty i znów zajął miejsce przy stole, rzekł do nich: «Czy rozumiecie, co wam uczyniłem? Wy Mnie nazywacie „Nauczycielem” i „Panem”, i dobrze mówicie, bo nim jestem. Jeżeli więc Ja, Pan i Nauczyciel, umyłem wam nogi, to i wy powinniście sobie nawzajem umywać nogi. Dałem wam bowiem przykład, abyście i wy tak czynili, jak Ja wam uczyniłem».
Oto słowo Pańskie.
Komentarz:
Całe życie Chrystusa było wypełnianiem woli Ojca, było służbą. Jakże ciężko przychodzi nam złożyć swoje szaty dumy, egoizmu, pychy, zazdrości, niewdzięczności i lenistwa oraz wszystkie inne powłóczyste szaty krępujące nasze ruchy. Byle nie służyć. Byle nie podlegać. A przecież służba to nie poddaństwo. Chrystus będąc człowiekiem wciąż był Bogiem, a mimo to ani na moment nie przestał służyć.
Po homilii, która ma być między innymi wyjaśnieniem znaczenia i symboliki dzisiejszego dnia, może odbyć się obrzęd obmycia nóg przez kapłana dwunastu mężczyznom. W czasie jego trwania warto wraz z ludem odśpiewać antyfony zalecane na tę chwilę przez Kościół, a które w pełni wyrażają tajemnice kryjące się za tym gestem.
ANTYFONA PIERWSZA
(Por. J 13, 4. 5. 15)
Gdy Pan wstał od wieczerzy, nalał wody do miednicy i zaczął umywać uczniom nogi; taki przykład im zostawił.
ANTYFONA DRUGA
(J 13, 6. 7. 8)
Jezus podszedł do Szymona Piotra, a on rzekł do Niego: * Panie, Ty chcesz mi umyć nogi? Jezus mu odpowiedział: Jeśli Cię nie umyję, nie będziesz miał udziału ze Mną. K. Tego co Ja czynię, ty teraz nie rozumiesz, ale później będziesz to wiedział. * Panie, Ty chcesz mi umyć nogi.
ANTYFONA TRZECIA
(Por. J 13, 14)
Jeżeli Ja, wasz Pan i Nauczyciel, umyłem wam nogi, to i wyście powinni sobie nawzajem umywać nogi.
ANTYFONA CZWARTA
Po tym wszyscy poznają, że jesteście moimi uczniami, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali.
ANTYFONA PIĄTA
Daję wam przykazanie nowe, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem.
ANTYFONA SZÓSTA
K. Niechaj trwają w was wiara, nadzieja i miłość.
W. Z nich największa jest miłość.
K. Teraz trwają wiara, nadzieja i miłość.
W. Z nich największa jest miłość.
Po tym obrzędzie następuje modlitwa powszechna. Później Msza odbywa się normalnie z wykorzystaniem Kanonu Rzymskiego, czyli niezwykle uroczystej i starej Pierwszej Modlitwy Eucharystycznej. Po Komunii Świętej, której można udzielić pod dwiema postaciami, pozostawia się puszkę (cyborium) z Najświętszym Sakramentem na środku ołtarza. Następuje okadzenie i procesyjne przeniesienie Chrystusa do uprzednio przygotowanej kaplicy, którą tradycyjnie nazywamy “ciemnicą”. Tam po krótkiej adoracji w ciszy kapłani wraz ze służbą liturgiczną udają się do zakrystii. Rozpoczyna się czuwanie i oczekiwanie wraz z Chrystusem na proces. Warto w ten wieczór i noc modlić się Psalmem 88, którym – jak głosi niepisana tradycja – modlił się wtedy sam Zbawiciel.
ROZWAŻANIE I MODLITWA
Zbawicielu mój udręczony, zdradzony i opuszczony. W Ogrodzie Oliwnym po raz pierwszy poprosiłeś człowieka o coś dla siebie. Poprosiłeś tych, którzy byli Ci najbliżsi, aby czuwali razem z Tobą, aby się modlili razem z Tobą w godzinę trwogi, gdy strach przed wypiciem kielicha danego Ci przez Ojca, wyciskał z Ciebie krwawy pot. To właśnie w tej chwili potrzebowałeś wsparcia najbliższych, ich czujnej obecności wiedząc, że później nie będzie to już możliwe. Zawiedliśmy… zmęczeni zasnęliśmy. Pozwól mi zatem o Jezu teraz wypełnić Twoją prośbę, pozwól czuwać i modlić się razem z Tobą: (Tu odmówić Psalm 88).